Khawarazmi

 

Wanita yang Mengasaskan Universiti Pertama di Dunia

 Wanita Yang Mengasaskan Universiti Pertama Dunia.

Fatima al-Fihri: Wanita Yang Merevolusikan Pendidikan

Fatima al-Fihri

Apabila orang ramai memikirkan universiti, mereka sering membayangkan institusi seperti Oxford, Harvard, atau Sorbonne. Tetapi sejarah menceritakan kisah yang berbeza di mana universiti pertama di dunia diasaskan bukan di Eropah, tetapi di Afrika Utara, dan bukan oleh seorang raja atau sarjana, tetapi oleh seorang wanita: Fatima al-Fihri, seorang wanita Muslim perintis dalam pendidikan yang legasinya terus memberi inspirasi kepada generasi. Kisah sumbangan Fatima al-Fihri kepada pendidikan Islam mencabar salah tanggapan umum tentang peranan wanita dalam masyarakat Islam zaman pertengahan dan menonjolkan tradisi intelektual Zaman Kegemilangan Islam yang kaya. Penubuhan Universiti Al-Qarawiyyin di Fez, Maghribi menjadi bukti kepentingan pendidikan dalam tamadun Islam dan peranan penting yang dimainkan oleh wanita dalam memajukan ilmu pengetahuan.

Seorang Wanita Berwawasan di Maghribi Abad ke-9

Fatima al-Fihri dilahirkan pada awal abad ke-9 di Kairouan, Tunisia, yang ketika itu merupakan pusat pembelajaran dan budaya Islam yang meriah. Dia berasal dari keluarga saudagar yang kaya, dan bapanya, Mohammed al-Fihri, memastikan bahawa Fatima dan adik perempuannya Mariam menerima pendidikan yang sangat baik yang luar biasa pada masa itu tetapi mencerminkan penekanan Islam terhadap pendidikan untuk wanita. Keluarga itu kemudiannya berhijrah ke Fez, Maghribi, sebuah pusat intelektual dan budaya yang berkembang maju semasa dinasti Idrisid, melarikan diri daripada pergolakan politik di tanah air mereka. Fez berkembang pesat sebagai pusat bandar utama di dunia Islam barat, menarik para cendekiawan, artisan, dan pedagang dari seluruh Afrika Utara, Andalusia, dan Timur Tengah. Persekitaran kosmopolitan ini kemudiannya terbukti penting untuk kejayaan visi pendidikan Fatima. Apabila bapa dan suaminya meninggal dunia secara berturut-turut, Fatima dan adik perempuannya Mariam mewarisi kekayaan yang besar. Daripada membelanjakannya untuk kemewahan atau keselesaan peribadi, adik-beradik perempuan itu memutuskan untuk melabur dalam masa depan komuniti mereka.

Fatimah Al Fihri - Wanita Yang Membina Universiti di Dunia

Walaupun Mariam menaja pembinaan Masjid Al-Andalus di Fez, Fatima mempunyai visi yang lebih bercita-cita tinggi: untuk membina pusat ilmu yang akan berkhidmat untuk generasi akan datang dan meningkatkan sumbangan wanita kepada kesarjanaan Islam. Keputusan ini akhirnya akan mengubah hala tuju sejarah pendidikan dan mengukuhkan kedudukannya sebagai salah seorang wanita paling berpengaruh dalam pendidikan Islam zaman pertengahan.

🔗 Ensiklopedia Sejarah Dunia

Pengasasan Al-Qarawiyyin: Universiti Tertua di Dunia

Pada tahun 859 Masihi, semasa kemuncak Zaman Kegemilangan Islam, Fatima menubuhkan Al-Qarawiyyin (juga dieja Al-Karaouine atau Al-Quaraouiyine) di Fez. Apa yang bermula sebagai sebuah masjid dengan cepat berkembang menjadi sebuah universiti yang lengkap, menawarkan kursus dalam teologi, matematik, perubatan, astronomi, undang-undang dan banyak lagi. Ia menjadi suar pembelajaran untuk para sarjana di seluruh dunia Islam dan seterusnya, menarik pelajar dari pelbagai latar belakang agama dan budaya. Kepentingan sejarah Universiti Al-Qarawiyyin tidak dapat dipandang remeh. Ia mendahului Universiti Bologna (ditubuhkan pada tahun 1088), yang sering disebut secara salah sebagai universiti pertama di dunia. Penubuhan Al-Qarawiyyin merupakan detik penting dalam sejarah wanita dalam pendidikan Islam, menunjukkan bahawa wanita bukan sahaja boleh menjadi peserta tetapi juga pemimpin dalam bidang intelektual.

Menurut catatan sejarah, Fatima secara peribadi menyelia pembinaan kompleks universiti, yang pada mulanya merangkumi masjid, perpustakaan, dan ruang pengajaran. Beliau dikatakan berpuasa setiap hari sepanjang tempoh pembinaan, yang berlangsung selama kira-kira dua tahun. Setelah siap, beliau menunaikan solat sunat di masjid yang telah dibinanya. Penglibatan langsung dalam konseptualisasi dan pelaksanaan projek ini menonjolkan keazaman dan visinya.

🔗 Universiti tertua di dunia mendedahkan beberapa rahsianyapemikiran kritis dan perdebatan. Pelajar dijangka mempersoalkan, menganalisis, dan mengembangkan tafsiran teks mereka sendiri di bawah bimbingan guru mereka. Pendekatan ini memupuk kreativiti intelektual dan membantu melahirkan generasi pemikir asli.

Lakaran artistik Fatima al-Fihri, pengasas universiti pertama di dunia

Legasi Cendekiawan Terkemuka

Selama berabad-abad, Al-Qarawiyyin menarik beberapa minda terhebat di dunia Islam dan seterusnya. Antara alumni dan gurunya yang paling terkenal ialah:

• Ibn Rushd (Averroes), ahli falsafah dan doktor berpengaruh yang ulasannya tentang Aristotle sangat memberi kesan kepada pemikiran Eropah

• Ibn Khaldun, ahli sejarah dan sosiologi perintis yang dianggap sebagai bapa historiografi moden

• Maimonides, ahli falsafah dan doktor Yahudi yang belajar di Al-Qarawiyyin sebelum menjadi salah seorang cendekiawan Taurat terpenting pada Zaman Pertengahan

• Leo Africanus, pengembara dan ahli geografi terkenal yang penerangannya tentang Afrika membentuk pemahaman Eropah tentang benua itu

Cendekiawan ini dan ramai lagi menyumbang kepada apa yang kini diiktiraf oleh ahli sejarah sebagai tempoh penting pemindahan ilmu antara dunia Islam dan Eropah. Impak Al-Qarawiyyin terhadap pendidikan global meluas jauh melangkaui sempadan Maghribi, apabila idea dan teks dari bilik darjah dan perpustakaannya secara beransur-ansur sampai ke pusat intelektual Eropah, membantu mencetuskan Renaissance.

Keajaiban Seni Bina Al-Qarawiyyin

Di luar kepentingan intelektualnya, Al-Qarawiyyin berdiri sebagai karya agung seni bina yang mencerminkan pencapaian artistik dan kejuruteraan tamadun Islam zaman pertengahan. Kompleks ini menampilkan corak geometri yang rumit, gerbang yang elegan, dan halaman yang indah yang direka untuk mewujudkan suasana yang kondusif untuk pembelajaran dan refleksi rohani.

Masjid di tengah-tengah Al-Qarawiyyin boleh memuatkan kira-kira 22,000 jemaah, menjadikannya salah satu yang terbesar di Afrika. Dewan solatnya mengandungi 270 tiang dan 14 nave, dengan bumbung jubin hijau yang tersendiri dan mihrab (ceruk solat) yang berhias yang menunjukkan arah Mekah. Perpustakaan universiti, yang baru-baru ini dipulihkan dan dibuka semula kepada orang ramai pada tahun 2016, menempatkan kira-kira 4,000 manuskrip yang jarang ditemui, termasuk al-Quran abad ke-9 yang ditulis pada kulit unta dalam skrip Kufi.

Reka bentuk seni bina Al-Qarawiyyin mencerminkan prinsip Islam bahawa keindahan dan fungsi harus saling melengkapi. Ruang-ruang tersebut direka bentuk untuk memaksimumkan cahaya dan aliran udara semula jadi, mewujudkan persekitaran yang selesa untuk belajar walaupun dalam iklim panas Maghribi. Halaman dengan pancutan air menyediakan ruang yang sejuk dan tenang untuk refleksi dan perbincangan. Reka bentuk yang bernas ini telah menyumbang kepada jangka hayat institusi dan kerelevanan yang berterusan.

Diiktiraf oleh UNESCO dan Rekod Dunia Guinness

Hari ini, Al-Qarawiyyin secara rasmi diiktiraf oleh UNESCO dan Rekod Dunia Guinness sebagai universiti pemberian ijazah tertua yang beroperasi secara berterusan di dunia. Pengiktirafan ini mengukuhkan legasi Fatima al-Fihri sebagai perintis dalam pendidikan global dan menonjolkan sumbangan wanita Muslim yang sering diabaikan kepada tamadun dunia.

🔗 Rekod Dunia Guinness Al-Qarawiyyin

Universiti ini terus berfungsi sebagai institusi pendidikan dan pusat kerohanian. Pada tahun 1963, ia telah diintegrasikan ke dalam sistem universiti negeri moden Maghribi sambil mengekalkan program pendidikan agama tradisionalnya. Pada tahun 2017, selepas pengubahsuaian yang meluas, Perpustakaan Al-Qarawiyyin dibuka semula kepada orang ramai, menjadikan khazanahnya boleh diakses oleh penyelidik dan pelawat dari seluruh dunia.

Impak Fatima al-Fihri terhadap Pendidikan Wanita

Mungkin salah satu aspek paling penting dalam legasi Fatima al-Fihri ialah peranannya dalam memajukan akses wanita kepada pendidikan dalam sejarah Islam. Dengan mengasaskan pusat pembelajaran utama, beliau mewujudkan peluang untuk wanita menyertai aktiviti ilmiah dan mencabar norma jantina yang lazim. Walaupun rekod sejarah tentang pelajar wanita di awal Al-Qarawiyyin adalah terhad, kita tahu bahawa menjelang zaman pertengahan, wanita belajar di sana dan di institusi serupa di seluruh dunia Islam.

Teladan Fatima telah memberi inspirasi kepada wanita Islam kaya lain untuk menaja institusi pendidikan dan perpustakaan. Tradisi naungan wanita terhadap pendidikan ini berterusan sepanjang sejarah Islam, dengan wanita menubuhkan madrasah, membiayai biasiswa, dan menderma buku kepada perpustakaan. Peranan wanita Muslim dalam menubuhkan institusi pendidikan mewakili bab penting tetapi sering diabaikan dalam sejarah pendidikan wanita di seluruh dunia.

Di Maghribi moden, Fatima al-Fihri diraikan sebagai wira negara dan teladan untuk kanak-kanak perempuan dan wanita yang mengikuti pendidikan. Sekolah, biasiswa, dan inisiatif pendidikan dinamakan sempena namanya, memastikan legasinya terus memberi inspirasi kepada generasi baharu. Kisahnya memberikan naratif balas yang kuat terhadap stereotaip tentang status wanita dalam masyarakat Islam dan menonjolkan penekanan sejarah Islam terhadap pendidikan tanpa mengira jantina.

Mencabar SejarahSalah Tanggapan

Kisah Fatima al-Fihri mencabar beberapa salah tanggapan umum tentang sejarah zaman pertengahan, tamadun Islam dan peranan wanita dalam masyarakat. Pertama, ia menunjukkan bahawa konsep universiti sebagai institusi yang memberikan ijazah dan menawarkan kurikulum yang pelbagai berasal dari dunia Islam dan bukannya di Eropah. Ini membetulkan pandangan Eurosentrik tentang sejarah pendidikan yang telah mendominasi wacana akademik selama berabad-abad.

Kedua, kisah Fatima menonjolkan keceriaan intelektual Zaman Kegemilangan Islam, ketika masyarakat Islam berada di barisan hadapan inovasi saintifik, falsafah dan budaya. Dalam tempoh ini (kira-kira abad ke-8-14), dunia Islam memelihara dan mengembangkan pengetahuan kuno sambil memberikan sumbangan asli dalam bidang-bidang yang terdiri daripada matematik dan perubatan hingga astronomi dan optik.

Ketiga, dan mungkin yang paling penting, pencapaian Fatima mencabar stereotaip tentang status wanita dalam masyarakat Islam. Keupayaannya untuk mengurus warisannya secara bebas, memikirkan dan melaksanakan projek seni bina dan pendidikan utama, dan meninggalkan legasi yang berkekalan menunjukkan agensi dan pengaruh yang boleh dilaksanakan oleh wanita Islam dalam masyarakat zaman pertengahan. Peranan sejarah wanita dalam pendidikan Islam jauh lebih penting daripada yang biasa diiktiraf dalam wacana Muslim Barat dan kontemporari.

Universiti Al Qarawiyyin, Fez, Moroko.

Al-Qarawiyyin dalam Era Moden

Selepas lebih 1,160 tahun beroperasi secara berterusan, Al-Qarawiyyin kekal sebagai pusat pembelajaran dan ibadah yang aktif. Dalam era moden, ia telah menyesuaikan diri dengan keperluan pendidikan yang berubah-ubah sambil memelihara ciri sejarah dan kepentingan keagamaannya. Institusi ini kini berfungsi sebagai sebahagian daripada sistem universiti negeri Maghribi, menawarkan program dalam pengajian agama dan perundangan Islam bersama-sama subjek yang lebih kontemporari.

Pada tahun 2012, kerajaan Maghribi melancarkan projek pemulihan yang bercita-cita tinggi untuk Perpustakaan Al-Qarawiyyin, yang diketuai oleh seorang lagi wanita Maghribi perintis, arkitek Aziza Chaouni. Pemulihan yang siap pada tahun 2016, memelihara ciri-ciri sejarah perpustakaan sambil menambah kemudahan moden untuk pemeliharaan dan pendigitalan manuskrip. Sistem kawalan iklim, makmal pemulihan khusus dan peralatan pengimbasan digital kini membantu melindungi koleksi berharga perpustakaan untuk generasi akan datang.

Universiti Al Qarawiyyin, Fez Morroko.

Pembukaan semula perpustakaan kepada orang ramai menandakan lembaran baharu dalam sejarah Al-Qarawiyyin, menjadikan khazanah intelektualnya boleh diakses oleh penyelidik dan pelawat dari seluruh dunia. Gabungan pemeliharaan dan kebolehcapaian ini mencerminkan komitmen berterusan institusi tersebut terhadap visi asal Fatima al-Fihri: mewujudkan ruang di mana ilmu pengetahuan dihormati dan dikongsi.

Legasi Yang Melangkaui Zaman

Kisah Fatimah al-Fihri mencabar salah tanggapan umum tentang peranan wanita dalam sejarah. Beliau bukan sahaja seorang dermawan yang kaya, malah seorang visioner yang membentuk masa depan pendidikan. Universiti beliau kekal sebagai tonggak pembelajaran, dan sumbangan beliau mengingatkan kita bahawa pendidikan tidak mempunyai jantina, dan ilmu pengetahuan yang sebenar melangkaui sempadan.Legasi Fatima al-Fihri dalam pendidikan moden melangkaui institusi fizikal yang diciptanya. Teladannya terus memberi inspirasi kepada inisiatif pendidikan yang tertumpu pada perluasan akses kepada pembelajaran, terutamanya untuk wanita dan kanak-kanak perempuan di dunia Islam. Banyak biasiswa, sekolah dan program pendidikan membawa namanya, meneruskan komitmennya terhadap ilmu pengetahuan sebagai daya untuk transformasi individu dan masyarakat.

Khutub Khanah Universiti Yang Paling Tua di Dunia-Fez, Moroko.

Dalam beberapa tahun kebelakangan ini, terdapat peningkatan pengiktirafan terhadap sumbangan Fatima dalam konteks akademik dan popular. Buku, dokumentari dan sumber digital telah membantu membawa kisahnya kepada khalayak baharu, membetulkan peninggalan sejarah dan memberikan gambaran yang lebih lengkap tentang sumbangan wanita kepada tamadun dunia. Perhatian baharu kepada Fatima al-Fihri ini mencerminkan usaha yang lebih luas untuk memulihkan dan meraikan pencapaian wanita sepanjang sejarah.

Ruang Kawasan laman Masjid/Universiti Al Qarawiyyin, Fez Moroko.

Kesimpulan

Kali seterusnya anda mendengar tentang universiti berprestij, ingatlah bahawa asal usulnya kembali kepada seorang wanita Muslim di Maghribi abad ke-9. Keazaman dan kemurahan hati Fatima al-Fihri meletakkan asas untuk akademik moden, membuktikan bahawa seorang visioner tunggal boleh mengubah dunia. Kisahnya mengingatkan kita bahawa pencarian ilmu sentiasa melangkaui sempadan jantina, budaya, dan agama—satu pengajaran yang relevan hari ini seperti lebih daripada satu alaf yang lalu.

Ketika kita menghadapi cabaran kontemporari dalam pendidikan—daripada ketidaksamaan akses kepada persoalan tentang tujuan dan kaedah pembelajaran—teladan Fatima menawarkan inspirasi yang berharga. Visi beliau tentang pendidikan sebagai usaha rohani dan intelektual, komitmen beliau untuk mewujudkan institusi yang memenuhi keperluan komuniti, dan kepercayaan beliau terhadap kuasa transformatif ilmu terus bergema merentasi masa dan konteks budaya.

Kepentingan sejarah Fatima al-Fihri bukan sahaja terletak pada menjadi universiti pertama yang menubuhkan universiti tetapi juga menunjukkan impak mendalam yang boleh diberikan oleh visi dan keazaman seseorang individu sepanjang abad. Legasi beliau mengajak kita untuk mempertimbangkan bagaimana tindakan kita sendiri boleh membentuk masa depan pembelajaran dan institusi apa yang mungkin kita bina untuk berkhidmat kepada generasi akan datang.

Soalan Lazim

S: Bagaimanakah Fatima al-Fihri membiayai pembinaan Universiti Al-Qarawiyyin?

A: Fatima al-Fihri membiayai pembinaan Universiti Al-Qarawiyyin menggunakan harta pusaka yang besar yang diterimanya selepas kematian bapanya, Mohammed al-Fihri, seorang saudagar kaya, dan suaminya. Daripada menggunakan kekayaan ini untuk kemewahan peribadi, beliau memilih untuk melaburkannya dalam mewujudkan sebuah institusi pendidikan untuk komunitinya. Catatan sejarah menunjukkan bahawa beliau teliti dalam memastikan wang yang digunakan adalah halal (dibenarkan dalam undang-undang Islam) dan beliau sendiri menyelia proses pembinaan, malah berpuasa sepanjang tempoh pembinaan sebagai satu tindakan pengabdian. Kawalan kewangan bebas ini menunjukkan tahap agensi ekonomi yang boleh dilaksanakan oleh sesetengah wanita dalam masyarakat Islam zaman pertengahan, terutamanya mereka yang berasal dari keluarga kaya, mencabar stereotaip tentang peranan jantina sejarah dalam komuniti Islam.

S: Apakah subjek yang diajar di Al-Qarawiyyin ketika ia mula ditubuhkan?

J: Apabila Al-Qarawiyyin mula ditubuhkan pada tahun 859 Masihi, ia pada mulanya tertumpu pada pengajian al-Quran dan perundangan Islam (fiqh), seperti yang biasa berlaku untuk institusi pendidikan berasaskan masjid pada masa itu. Walau bagaimanapun, ia dengan cepat berkembang untuk merangkumi kurikulum yang sangat pelbagai yang mencerminkan keluasan intelektual Zaman Kegemilangan Islam. Subjek awal termasuk tatabahasa dan linguistik Arab, logik, matematik (terutamanya algebra dan geometri), astronomi, perubatan, kimia, sejarah, geografi, dan muzik. Pendekatan komprehensif terhadap pendidikan ini menggabungkan pengetahuan agama dan sekular, dengan para sarjana tidak melihat percanggahan antara penyelidikan saintifik dan kepercayaan agama. Metodologi pengajaran menekankan pemikiran kritis dan perdebatan daripada sekadar hafalan, dengan pelajar digalakkan untuk mempersoalkan dan menganalisis teks di bawah bimbingan guru mereka. Persekitaran intelektual ini memupuk pemikiran dan inovasi asli, menyumbang kepada reputasi Al-Qarawiyyin sebagai pusat kecemerlangan akademik yang menarik para sarjana dari seluruh dunia Islam dan seterusnya.

1. Mengapakah Fatima al-Fihri tidak begitu dikenali sebagai pengasas lelaki universiti Eropah?

Fatima al-Fihri kurang dikenali sebahagian besarnya disebabkan oleh naratif sejarah Eurosentrik yang meminggirkan sumbangan Islam, terutamanya semasa era zaman pertengahan. Bias gender juga memainkan peranan, kerana pencapaian wanita sering diabaikan merentasi budaya. Selain itu, kesarjanaan era kolonial menggambarkan masyarakat Islam sebagai stagnan dan menindas, mengaburkan tokoh seperti Fatima. Halangan bahasa—memandangkan kebanyakan rekod tentangnya dalam bahasa Arab yang tidak diterjemahkan—mengehadkan lagi kesedaran. Ketegangan politik antara Barat dan dunia Islam juga telah menghalang pengiktirafan sumbangan sedemikian. Walau bagaimanapun, usaha baru-baru ini oleh ahli sejarahdan para pendidik sedang berusaha untuk memulihkan kedudukannya dalam sejarah pendidikan global.

2. Adakah Universiti Al-Qarawiyyin masih beroperasi hari ini, dan apakah statusnya sekarang?

Ya, Universiti Al-Qarawiyyin masih beroperasi dan diiktiraf sebagai universiti tertua yang beroperasi secara berterusan. Diintegrasikan ke dalam sistem negara Maghribi pada tahun 1963, ia terus menawarkan pendidikan Islam tradisional di samping beberapa subjek moden. Universiti ini merangkumi perpustakaan bersejarah dengan manuskrip yang jarang ditemui, termasuk al-Quran abad ke-9. Pada tahun 2016, perpustakaan ini telah diubah suai di bawah arkitek Aziza Chaouni, memelihara warisannya sambil menambah kemudahan pemuliharaan. Universiti ini menarik pelajar dari Maghribi dan sekitarnya, mengekalkan peranannya sebagai mercu tanda agama, pendidikan dan budaya.

3. Apakah impak Al-Qarawiyyin terhadap universiti Eropah dan Zaman Renaissance?

Al-Qarawiyyin mempengaruhi universiti Eropah melalui struktur, kurikulum dan kesarjanaannya. Ia memperkenalkan konsep seperti fakulti pemberian ijazah dan pengajaran gaya seminar, yang kemudiannya dilihat di Bologna dan Paris. Para sarjana dan teks daripada Al-Qarawiyyin membawa ilmu pengetahuan lanjutan dalam bidang seperti perubatan dan astronomi ke Eropah. Para sarjananya, seperti Ibn Rushd (Averroes), sangat memberi impak kepada pemikiran Eropah—ulasannya tentang Aristotle membantu menghidupkan semula falsafah klasik. Peranan Al-Qarawiyyin dalam memelihara dan menyebarkan ilmu pengetahuan adalah penting untuk menamatkan kemerosotan intelektual Eropah dan mencetuskan Zaman Renaissance, walaupun pengaruh ini sering diabaikan.

 Guinness World Records Of Al-Qarawiyyin

Referensi:

Lai, Yew Meng; Ahmad, Abdul Razak; Wan, Chang Da (2016). Pendidikan Tinggi di Timur Tengah dan Afrika Utara: Meneroka Potensi Khusus Serantau dan Negara. Springer. ms vii. ISBN 978-981-10-1056-9. 

Glasier, Osire (2012). Akyeampong, Emmanuel Kwaku; Gates (Jr.), Henry Louis (eds.). Kamus Biografi Afrika. Oxford University Press. hlm. 357. ISBN 978-0-19-538207-5. Fatima, al-Fihri (w. 880), pengasas Universiti al-Qarawiyyin di Fez, Maghribi, universiti tertua yang beroperasi di dunia, juga dikenali sebagai "Fatima al-Fihriya" dan oum al-banine ("ibu kepada anak-anak"). Lihat juga penggunaan dalam cth.:

Talhami, Ghada Hashem (2013). Kamus Sejarah Wanita di Timur Tengah dan Afrika Utara. Rowman & Littlefield. hlm. 106. ISBN 978-0-8108-6858-8.

Martin, Keith W.; Martin Erickson, Deborah A. (2020). "Budaya Mozek: Unsur Keluarga, Pendidikan, Agama, dan Hospitaliti, dengan Sumbangannya kepada Keamanan di Maghribi". Dalam Ennaji, Moha (ed.). Mengurus Kepelbagaian Budaya di Wilayah Mediterranean. Penerbitan Cendekiawan Cambridge. hlm. 107. ISBN 978-1-5275-4997-5.

Glacier, Osire (2012). Akyeampong, Emmanuel Kwaku; Gates (Jr.), Henry Louis (ed.). Kamus Biografi Afrika. Oxford University Press. hlm. 357. ISBN 978-0-19-538207-5. Fatima, al-Fihri (w. 880), pengasas Universiti al-Qarawiyyin di Fez, Maghribi, universiti tertua yang beroperasi di dunia, juga dikenali sebagai "Fatima al-Fihriya" dan oum al-banine ("ibu kepada anak-anak"). Lihat juga penggunaan dalam cth.:

Kenney, Jeffrey T.; Moosa, Ebrahim (15 Ogos 2013). Islam di Dunia Moden. Routledge. hlm. 128. ISBN 9781135007959.

Lai, Yew Meng; Ahmad, Abdul Razak; Wan, Chang Da (2016). Pendidikan Tinggi di Timur Tengah dan Afrika Utara: Meneroka Potensi Khusus Serantau dan Negara. Springer. ms vii. ISBN 978-981-10-1056-9. 

Glasier, Osire (2012). Akyeampong, Emmanuel Kwaku; Gates (Jr.), Henry Louis (eds.). Kamus Biografi Afrika. Oxford University Press. hlm. 357. ISBN 978-0-19-538207-5. Fatima, al-Fihri (meninggal dunia 880), pengasas Universiti al-Qarawiyyin di Fez, Maghribi, universiti tertua yang beroperasi di dunia, juga dikenali sebagai "Fatima al-Fihriya" dan oum al-banine ("ibu kepada anak-anak").

"Bertemu Fatima al-Fihri: Pengasas Perpustakaan pertama di dunia". 26 Januari 2017.

Kenney, Jeffrey T.; Moosa, Ebrahim (15 Ogos 2013). Islam di Dunia Moden. Routledge. hlm. 128. ISBN 9781135007959.

ʻAlī ibn ʻAbd Allāh Ibn Abī Zarʻ al-Fāsī (1964). Rawd Al-Qirtas (dalam bahasa Sepanyol). Valencia: J. Nácher. 

"Universiti Al-Qarawiyyin dalam Fes: Cetusan idea seorang Muslimah". Di dalam Arab. September 15, 2019. Diperoleh pada Ogos 11, 2020. 

Benchekroun, Chafik T. (2011). "Les Idrissides: L'histoire contre son histoire". Al-Masaq (dalam bahasa Perancis). 23 (3): 171–188. doi:10.1080/09503110.2011.617063. S2CID 161308864. 

Le Tourneau, Roger (1949). Fès avant le protectorat: étude économique et sociale d'une ville de l'occident musulman (dalam bahasa Perancis). Casablanca: Société Marocaine de Librairie et d'Édition. ms 48–49. La tradition, à ce sujet, est édifiante mais un peu incertaine. Les uns rapportent qu'une femme originaire de Kairouan, Fatima, fille de Mohammed el-Fihri, vint s'installer à Fès. Coup sur coup, son mari et sa sœur moururent, lui laissant une fortune considérable. Fatima ne chercha pas à la faire fructifier, mais à la dépenser en des œuvres pies; c'est pourquoi elle décida d'acheter un terrain boisé qui se trouvait encore free of constructions and d'y faire élever la mosquée qui reçut par la suite le nom de Mosquée des Kairouanais (Jama' el-Karawiyin). Penulis Selon d'autres, Mohammed el-Fihri avait deux filles, Fatima et Mariam, auxquelles il laissa en morant une grande fortune. Prises d'une sainte émulation, les deux sœurs firent bâtir chacune une mosquée, Fatima la Mosquée des Kairouanais, Mariam la Mosquée des Andalous; cette dernière fut d'ailleurs aidée dans son entreprise par les Andalous établis dans ce quartier. Nous n'avons aucune raison valable de nous prononcer en faveur de l'un de ces récits plutôt que de l'autre. Tout au plus pourrait-on dire que le second, avec son parallélisme si parfait entre les deux sœurs et les deux mosquées, paraît trop beau

Sejarah Quran Naskah Mushaf Uthman

Mushaf Al-Quran yang terkenal di Muzium Istana Topkapı, Istanbul,

Mushaf Al-Quran yang terkenal di Muzium Istana Topkapı, Istanbul, sering dikaitkan secara tradisi dengan Khalifah Uthman bin Affan R.A. Walau bagaimanapun, kajian paleografi moden menemui manuskrip tersebut sebenarnya berasal dari kurun ke-8 Masihi (awal hingga pertengahan kurun ke-2 Hijrah), dan bukannya dari zaman Khalifah Uthman pada pertengahan kurun ke-7 Masihi.

Berikut adalah butiran mengenai mushaf tersebut:

Lokasi: Ia disimpan di Bahagian Peninggalan Suci (Holy Relics Department) di Muzium Istana Topkapı, Istanbul, Turki.

Tarikh: Manuskrip ini dipercayai bertarikh dari zaman Umayyah, sekitar awal hingga pertengahan kurun ke-8 Masihi. Ia tidak bertarikh kembali ke zaman Khalifah Uthman (meninggal 656 Masihi).

Skrip: Manuskrip ini ditulis dalam skrip Kufik awal, yang merupakan ciri tulisan al-Quran pada zaman tersebut.

Kandungan: Ia adalah manuskrip yang hampir lengkap, mengandungi lebih 99% teks al-Quran, dengan hanya beberapa muka surat yang hilang.

Kepentingan: Walaupun ia bukan mushaf peribadi Khalifah Uthman, ia diiktiraf sebagai salah satu manuskrip al-Quran yang masih wujud di dunia dan menjadi bukti penting kepada pemeliharaan teks al-Quran merentasi sejarah.

Sejarah: Manuskrip ini dihadiahkan kepada Sultan Uthmaniyah Mahmud II oleh Mehmed Ali Pasha, Gabenor Mesir, pada tahun 1811 Masihi.

Kesimpulannya, manuskrip di Topkapı itu adalah artifak sejarah Islam yang sangat bernilai, tetapi penemuan akademik menunjukkan ia adalah salinan terkemudian, bukan mushaf asal yang ditulis pada zaman Khalifah Uthman. Mushaf Uthman yang dipercayai telah hilang dan tidak diketahui lokasinya pada masa kini.

Mushaf Uthman disimpan di perpustakaan Hast Imam di Tashkent, Uzbekistan,

Mushaf Uthman disimpan di perpustakaan Hast Imam di Tashkent, Uzbekistan, di mana ia dipamerkan di madrasah Muyi Mubarak. Dikenali sebagai salah satu manuskrip al-Quran tertua di dunia, ia merupakan peninggalan Islam utama yang dikaitkan dengan khalifah ketiga, Uthman ibn Affan. Ia merupakan manuskrip kulit besar yang ditulis dalam skrip Kufi, dan walaupun dianggap sebagai versi definitif al-Quran, hanya kira-kira satu pertiga daripada manuskrip asal yang masih ada hari ini.

Lokasi dan paparan

Tempat: Perpustakaan Hast Imam, dalam madrasah Muyi Mubarak di kompleks Dataran Khast Imam.

Alamat: Tashkent, Uzbekistan.

Kepentingan sejarah

Atribut: Dihubungkan dengan khalifah ketiga, Uthman ibn Affan (644–656), yang mengarahkan penyusunan versi standard al-Quran.

Penyusunan: Disusun sekitar tahun 651 Masihi, ia dianggap sebagai versi standard al-Quran yang pertama, dan tradisi berpendapat bahawa ia mungkin mempunyai kesan darahnya dari ketika dia dibunuh semasa membacanya.

Asal: Manuskrip ini dipercayai pada asalnya ditulis di Iraq dan dibawa ke Samarkand, ibu kota Empayar Timurid, sebagai harta karun sebelum akhirnya berakhir di Tashkent.

Huraian fizikal

Skrip: Ditulis dalam skrip Kufi.

Bahan: Ditulis pada kulit kertas yang tebal dan kuat.

Saiz: Folio adalah kira-kira 53x68 cm, dengan teks berukuran purata 44x55 cm, walaupun ini boleh berbeza-beza.

Keadaan: Manuskrip ini kehilangan beberapa halaman; hanya kira-kira satu pertiga daripada manuskrip asal yang dipelihara hari ini.

Melihat manuskrip

Ketersediaan: Ia dipamerkan kepada umum di muzium perpustakaan.

Kebolehcapaian: Anda boleh melawat kompleks untuk melihat manuskrip.

Acara: Manuskrip ini kadangkala terlibat dalam usaha pemulihan atau acara berkaitan lain, yang mungkin menjejaskan ketersediaannya.

Al-Quran Kufi Samarkand (juga dikenali sebagai Mushaf Uthmani, kodeks Samarkand, Al-Quran Tashkent dan Al-Quran Uthman) ialah manuskrip Al-Quran, atau mushaf. Ia merupakan salah satu manuskrip Al-Quran tertua yang masih wujud di dunia,[1] walaupun tarikhnya yang tepat tidak dapat dipastikan. Tradisi berpendapat bahawa ia adalah salah satu daripada enam manuskrip yang ditulis di bawah pemerintahan khalifah Uthman ibn Affan, apabila versi piawai rasmi teks Al-Quran dikatakan telah disusun. Kajian moden telah mencadangkan pelbagai tarikh untuk penghasilannya bermula dari abad ke-7 hingga ke-10.[2] Hari ini, kira-kira satu pertiga daripada manuskrip tersebut disimpan di perpustakaan Hast Imam di Tashkent, Uzbekistan, manakala halaman lain disimpan dalam pelbagai koleksi di seluruh dunia.

Pentarikhan manuskrip

Berdasarkan kajian ortografi dan paleografi, manuskrip tersebut mungkin bertarikh dari abad ke-8 atau ke-9.[3][2][1] Pentarikhan radiokarbon menunjukkan selang keyakinan 95.4% untuk tarikh antara 775 dan 995.[2] Walau bagaimanapun, salah satu folio daripada manuskrip lain (yang disimpan di Pentadbiran Agama Muslim di Tashkent) bertarikh antara 595 dan 855 Masihi dengan kemungkinan 95%.[2] Satu lagi kajian folio di Muzium Seni Islam, Doha, telah mencadangkan bahawa manuskrip itu dihasilkan pada zaman pemerintahan khalifah Abbasiyah al-Mahdi (r. 775–785).[4]

Sejarah

Tradisi vs kesarjanaan

Salinan al-Quran secara tradisinya dianggap sebagai salah satu daripada kumpulan yang ditugaskan oleh khalifah ketiga Uthman. Menurut tradisi Islam, pada tahun 651, 19 tahun selepas kewafatan Nabi Islam, Muhammad, Uthman menugaskan sebuah jawatankuasa untuk menghasilkan salinan standard teks al-Quran (lihat Asal Usul dan perkembangan al-Quran).[5] Menurut satu laporan, 6 salinan yang disahkan telah ditulis dan 5 daripadanya dihantar ke pelbagai bahagian dunia Islam, dengan yang keenam untuk kegunaan peribadi Uthman di Madinah. Setiap salinan yang dihantar diiringi oleh seorang qari. Ini termasuk: Zayd ibn Thabit (dihantar ke Madinah), Abdullah ibn al-Sa'ib (dihantar ke Makkah), al-Mughirah ibn Shihab (dihantar ke Syria), Amir ibn Abd Qays (dihantar ke Basra) dan Abdul Rahman al-Sulami (dihantar ke Kufah).[6] Satu-satunya salinan lain yang masih ada dianggap sebagai yang disimpan di Istana Topkapı di Turki,[5][7] tetapi kajian telah menunjukkan bahawa manuskrip Topkapı juga bukan dari abad ke-7, tetapi dari masa yang lebih lama kemudian.[8][9]

Uthman digantikan oleh Ali, yang dipercayai telah membawa al-Quran Uthman ke Kufah, kini di Iraq. Menurut satu lagi sumber, al-Quran dibawa daripada pemerintah Rum ke Samarkand oleh Khoja Ahrar, seorang guru sufi Turkistan, sebagai hadiah selepas beliau menyembuhkan pemerintah tersebut. Al-Quran itu kekal di Masjid Khoja Ahrar di Samarkand selama empat abad berikutnya.[5]

Sejarah yang disahkan

Mushaf itu pada mulanya berada di Damsyik, Syria. Walau bagaimanapun, selepas Tamerlane menjarah bandar itu semasa Pengepungan Damsyik pada awal abad ke-15, beliau membawanya ke Samarkand, sebagai rampasan.[5] Pada tahun 1868, pihak Rusia menakluki Samarkand dalam Pengepungan Samarkand dan hasilnya, jeneral Rusia Abramov membelinya daripada imam masjid[10] dan ia dihantar ke Perpustakaan Imperial di Saint Petersburg (kini Perpustakaan Negara Rusia).[5]

Ia menarik perhatian para Orientalis dan akhirnya S. Pissaref menerbitkan edisi faksimili pada tahun 1905.[11] Malangnya, sebelum berbuat demikian, beliau memutuskan untuk menjejaki semula dakwat baharu dalam folio yang dakwatnya telah pudar dari semasa ke semasa. Dengan berbuat demikian, beliau telah memasukkan banyak perubahan yang tidak disengajakan ke dalam teks tersebut.[12] Ini menjadikan teks tersebut rosak dan oleh itu tidak berguna untuk tujuan kajian teks.

Selepas Revolusi Oktober, Lenin, dalam satu tindakan muhibah kepada umat Islam Rusia, memberikan Al-Quran kepada penduduk Ufa di Bashkortostan. Selepas rayuan berulang kali oleh penduduk Turkestan ASSR, Al-Quran telah dikembalikan ke Asia Tengah, ke Tashkent, pada tahun 1924, di mana ia kekal sejak itu.[5]

Keadaan semasa

Manuskrip Samarkand, kini disimpan di Tashkent

Hari ini, kira-kira satu pertiga daripada manuskrip tersebut disimpan di perpustakaan Hast Imam di Tashkent, Uzbekistan, yang bersambung dengan Masjid Tellya-Shaikh.[1] Bahagian lain manuskrip yang masih ada disimpan dalam koleksi dan muzium di seluruh dunia. Sekurang-kurangnya satu folio, dengan teks daripada Sura 21 (Al-Anbiy), disimpan di Muzium Seni Metropolitan di New York.[1] Satu atau lebih folio dipamerkan di Muzium Aga Khan di Toronto.[13][14] Beberapa folio disimpan di Muzium Seni Islam di Doha.[4]

Huraian

Manuskrip ini merupakan manuskrip al-Quran terbesar, atau salah satu manuskrip terbesar yang diketahui yang ditulis di atas kertas kulit.[1][4] Dua folio bercahaya daripada manuskrip ini masih terselamat, dipelihara dalam koleksi di Paris dan Gotha.[1] Selain daripada dua halaman ini, manuskrip yang lain tidak bercahaya dan skrip tersebut kekurangan diakritik vokal yang digunakan dalam manuskrip kemudian untuk membantu pembaca dalam sebutan.[1] Skrip yang digunakan adalah dalam versi awal skrip Kufi,[4][1] dengan beberapa butiran yang menyerupai skrip Hijazi yang lebih lama.[1] Kualiti kaligrafi menunjukkan ia merupakan satu komisen yang penting atau mahal.[4][1]

Uzbekistan simpan al-Quran berbekas darah Saidina Uthman.

TAKDIR Allah SWT yang menetapkan Saidina Uthman Affan RA memerintahkan al-Quran dibukukan dalam bentuk mushaf, menjadikan umat Islam dapat melihat dan membaca kitab suci itu hingga akhir zaman.

Walaupun sahabat RA menghafaz al-Quran, Rasulullah SAW masih menyuruh mereka supaya menulisnya pada pelepah tamar, kulit binatang, tulang unta dan batu nipis.

Tugasan itu terpikul di bahu sahabat penulis wahyu, iaitu Zaid ibnu Tsabit RA, Ubai ibnu Kaab RA, Muaz ibnu Jabal RA dan Muawiyah ibnu Abu Sufyan RA, selain empat sahabat Baginda yang utama, Abu Bakar RA, Umar ibnu Khattab RA, Uthman RA dan Ali ibnu Abu Talib RA.Rasulullah SAW yang telah wafat, telah berjaya dikumpul al-Quran yang telah wafat.

Penulisan al-Quran juga tidak terhenti pada zaman Rasulullah SAW, sebaliknya diteruskan Abu Bakar yang menjadi Khalifah ar-Rasyidun pertama selepas 70 penghafaz al-Quran terbunuh dalam Peperangan al-Yamamah ketika memerangi orang murtad.Atas nasihat Umar, keseluruhan ayat al-Quran akhirnya berjaya dihimpun dan ditulis dalam suhuf, iaitu kitab al-Quran yang terkumpul.

Pada zaman Khalifah Uthman pula, Islam berkembang luas hingga ke bahagian barat Afrika dan timur Azerbaijan.

Keadaan orang Islam yang bertaburan di merata-rata pelusuk dunia itu mendorong Uthman untuk memerintahkan pembukuan kitab suci al-Quran untuk mencegah perbezaan dalam pembacaan dan penulisannya.

Pembukuan mushaf selesai pada 652 M atau 19 tahun selepas kewafatan Nabi Muhammad SAW. Salinan mushaf Uthmani dikirimkan ke pelbagai wilayah kaum Muslimin yang semakin luas ketika itu, sekali gus menjadi rujukan utama.

Antara yang masih wujud sehingga kini ialah mashaf yang disimpan di Perpustakaan Kompleks Hast-Imam, Tashkent, Uzbekistan. Malangnya, salinan itu hanya 338 halaman, iaitu sepertiga daripada isi al-Quran keseluruhannya. Ketua Jabatan Pembangunan Pelancongan Republik Uzbekistan, Mirzakhidov M Mirtolib, berkata mushaf itu ditulis di atas kulit rusa dan bertulisan huruf Arab bergaya Hijazi, iaitu gaya penulisan bahasa Arab pada masa itu.

“Terdapat titik hitam pada mushaf itu yang dipercayai bekas darah Uthman RA yang syahid dibunuh pemberontak ketika sedang membaca al-Quran di rumahnya.

“Sampel kesan darah pada kitab suci itu diambil dan selepas dilakukan ujian asid deoksiribonukleik (DNA), disahkan darah manusia abad ketujuh, sezaman dengan Khalifah Islam ketiga itu.

“Malah, Pertubuhan Pendidikan, Saintifik dan Kebudayaan Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu (UNESCO) mengakui mushaf itu ialah peninggalan bersejarah umat Islam,” katanya kepada BH.Mirzakhidov berkata, berdasarkan sejarah, selepas kematian Uthman, mushafnya dibawa Saidina Ali ibnu Abu Talib KWA ke Kufah.

“Namun, kira-kira 700 tahun kemudian, pemerintah Asia Tengah, Amir Temur berjaya menakluk Iraq dan menemui mushaf itu lalu membawanya ke Samarkand.

“Hampir empat abad, mushaf itu berada di Samarkand sehinggalah orang Russia menguasai Samarkand pada 1868.

“Gabenor Russia kemudian mengirim al-Quran berkenaan ke St Petersburg dan disimpan di Perpustakaan Negara,” katanya.

Beliau berkata, ketika berlakunya Revolusi Bolsyevik, Vladimir Ilyich Ulyanov atau Lenin ingin menarik hati kaum Muslimin Russia dan Asia Tengah, lalu menghantar mushaf itu ke Ufa, Basykortostan.

“Namun, atas desakan daripada orang Islam di Tashkent, Mushaf Uthmani itu akhirnya dipulangkan ke Uzbekistan pada 1942 dan kekal hingga sekarang,” katanya

UNESCO mengiktiraf mushaf Uthmani di Tashkent sebagai peninggalan bersejarah umat Islam.

INFO

Mashaf Uthmani di Uzbekistan

* Khalifah Uthman Affan RA memerintahkan penyusunannya pada 651.

* Ditulis di atas kulit rusa dan bertulis huruf Arab bergaya Hijazi, iaitu gaya penulisan bahasa Arab ketika itu.

* Terdapat juga al-Quran Mushaf Uthmani tulisan bergaya Kufi yang digunakan pada abad ke-8.

* Tersimpan di Perpustakaan Kompleks Hast-Imam, Tashkent.

* Koleksi lain ialah sekitar 20,000 kitab dan 3,000 manuskrip berkaitan sejarah Abad Pertengahan, astronomi dan kedoktoran.

* Terdapat juga kitab hadis, hukum, tafsir al-Quran dan fiqh.

References:

https://madainproject.com/historical_quranic_manuscripts#birmingham-quran.

https://en.wikipedia.org/wiki/Samarkand_Kufic_Quran#/media/File:Uthman_Koran_Taschkent_a.jpg

Ekhtiar, Maryam (2011). "Folio from the "Tashkent Qur'an"". The Metropolitan Museum of Art. Retrieved 4 March 2025.

Rezvan, E. A. (2000). "On The Dating Of An "'Uthmanic Qur'an" From St. Petersburg" (PDF). Manuscripta Orientalia. 6 (3): 19–22.

"The "Qur'ān Of ʿUthmān" At Tashkent (Samarqand), Uzbekistan, From 2nd Century Hijra". Retrieved 5 September 2013.

 i khtiar, Maryam D. (2018). How to Read Islamic Calligraphy. Metropolitan Museum of Art. p. 76. ISBN 978-1-58839-630-3

Ian MacWilliam (2006-01-05). "Tashkent's hidden Islamic relic". BBC News. Retrieved 2010-05-27.

Nasr, Seyyed Hossein, ed. (2015). The study Quran: a new translation and commentary (First ed.). New York, NY: HarperOne, an imprint of Collins Publishers. pp. 1607–1623. ISBN 978-0-06-112586-7.

Ariffin, Syed Ahmad Iskandar Syed (19 June 2017). Architectural Conservation in Islam: Case Study of the Prophet's Mosque. Penerbit UTM. ISBN 9789835203732 – via Google Books.

 "Corpus Coranicum". corpuscoranicum.de.

 "Al-Mushaf Al-Sharif Attributed to 'Uthman bin 'Affan". www.ircica.org. Archived from the original on 2014-01-05.

"Conquest of Samarkand. Samarkand Quran. Online Exhibition of the National Library of Russia. Manuscripts". expositions.nlr.ru. Retrieved 2024-11-0

qsaweb (2015-10-26). "S. Pissaref". International Qur'anic Studies Association. Retrieved 2024-11-09.

Jeffery, A.; Mendelsohn, I. (1942). "The Orthography of the Samarqand Qur'ān Codex". Journal of the American Oriental Society. 62 (3): 175–195. doi:10.2307/594134. ISSN 0003-0279.

 Stonard, John-Paul (2021). Creation: A fully illustrated, panoramic world history of art from ancient civilisation to the present day. Bloomsbury Publishing. p. 117. ISBN 978-1-5266-4583-8.

 "Qur'an Folio (Q21: 76–82)". Aga Khan Museum. Retrieved 2025-03-04.

The Rain

 

Honey and ability to destroyed parasites.